education

"Toezichthouden is dansen, meeveren"

Publicatie:
22 maart 2021 - 8:00 uur

Interview met Willem de Vos, bestuurslid VvOB en bestuurder Christelijk Lyceum Veenendaal en Ewald Weiss, bestuurslid VvOB en bestuurder van Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Progresso (SOVOP)

Over kwaliteit van toezicht in het onderwijs


Eind vorig jaar heeft de kwaliteitscommissie haar eindadvies ‘Goed Toezicht: IJken en Verrijken’ aangeboden aan de Algemene Ledenvergadering van de VTOI-NVTK. Deze werd in goede handen ontvangen door alle aanwezigen. Maar hoe ervaren bestuurders in het Primair en Voortgezet Onderwijs de kwaliteit van het toezicht? En hoe wordt het advies van de kwaliteitscommissie, en in het bijzonder de ‘Code Goed Toezicht 1.0’, ontvangen bij bestuurders in het onderwijs? Wij vroegen het aan Willem de Vos (bestuurslid VvOB en bestuurder Christelijk Lyceum Veendendaal) en Ewald Weiss (bestuurslid VvOB en bestuurder van Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Progresso).

Zowel de Vos als Weiss geven aan blij te zijn met het advies voor kwaliteitsverbetering. Zolang natuurlijk de rollen die bestuurders en toezichthouders zuiver blijven. ‘Toezichthouden is dansen, meeveren’, zegt Willem de Vos. ‘Je moet elkaar je rol gunnen, en dat is continu samen aftasten. Daarbij is het belangrijk dat de toezichthouder regelmatig zegt tegen de bestuurder: “Jij gaat hier over. Hier is ons advies, maar jij bepaalt.” Er ontstaan risico’s als de opvattingen over besturen en toezichthouden te ver uiteen lopen.’

"Toezichthouden is dansen, meeveren. Je moet elkaar je rol gunnen, en dat is continu samen aftasten"

- Willem de Vos

Ewald is het daarmee eens. ‘Je moet een beetje van elkaar houden. Ik benoem dat bewust zo, om aan te geven dat je “in het goede gesprek” met elkaar ver kunt en mag gaan. Want er is niets om te verbergen, we willen toch allemaal kwaliteit van onderwijs. Daarom juist is de onderlinge verhouding zo belangrijk.’

Willem de Vos, bestuurslid VvOB en bestuurder Christelijk Lyceum Veenendaal

willem-de-vos

Op die manier is de Code Goed Toezicht 1.0 een belangrijke aanvulling op de Codes Goed Bestuur. Waar de Codes Goed Bestuur zich voornamelijk richten op regels en richtlijnen voor kwalitatief goed bestuur, richt de Code Goed Toezicht 1.0 zich op kwalitatief goed toezicht en toezichthouderschap. Bovendien dekt de Code Goed Toezicht 1.0 een brede linie in het onderwijs (van PO tot WO), wat bijdraagt aan sectorbrede verbetering van kwaliteit van toezicht in het onderwijs.

Brede analyse
De kwaliteitscommissie van VTOI-NVTK heeft in haar advies een brede analyse gemaakt van de staat van het toezicht in kinderopvang en onderwijs en nagedacht over de manier waarop de kwaliteit van het toezicht structureel kan worden verbeterd en kan worden geborgd. De bevindingen zijn neergelegd in het advies ‘Goed Toezicht: IJken en Verrijken’. Daarin wordt onder andere benoemt dat maatschappelijk belang altijd boven instellingsbelang gaat. Hoe kijken onderwijsbestuurders aan tegen de inhoud van het advies? Is het aan toezichthouders of aan bestuurders om zich met het maatschappelijk belang en instellingsbelang bezig te houden? En waar ligt die grens?

Ewald: ‘In Amsterdam hebben bestuurders die samenwerken in het 'regionaal plan onderwijsvoorzieningen', de voorzitters van de raden van toezicht uitgenodigd om mee te praten over ons Amsterdamse plan. Dat betekent automatisch dat je de brede maatschappelijke context erbij pakt. Dat is belangrijk, want er is een hele wereld buiten het toezicht op individuele instellingen. We doen dit minimaal eens per jaar. Het is een verademing om zo gezamenlijk aan tafel te zitten.’

Willem kijkt daar wat genuanceerder naar: ‘Bestuurders in het onderwijs spreken altijd al met elkaar over de maatschappelijke context waarin hun onderwijsorganisaties functioneren’, zegt hij. ‘Wij overleggen niet apart daar nog eens over met de raden van toezicht. Het onderwijs gaat elke dag over maatschappelijke context, er staat geen muur om ons heen. Wel leggen wij, als bestuurders, natuurlijk verantwoording af over ons beleid en onze keuzes daarin.’

"Er is een hele wereld buiten het toezicht op individuele instellingen"

- Ewald Weiss

‘Toezichthouders stellen vragen en houden toezicht, met behoud van de juiste relatie’, benadrukt Willem. ‘Natuurlijk mogen toezichthouders alle vragen stellen die ze willen, totdat de bestuurder ingrijpt en zich afvraagt of ze zich niet teveel bewegen in zijn of haar keuken. Ik kan me voorstellen dat toezichthouders een goede inkijk willen hebben, tot op de werkvloer. Maar blijf vervolgens van het ingezette beleid af, als je alle antwoorden van de bestuurder hebt gekregen.’

Ewald Weiss, bestuurslid VvOB en Voorzitter College van Bestuurd SOVOP

ewald-weiss

Educatie en accreditatie
De kwaliteitscommissie stelt voor dat er een belangrijke rol ligt bij VTOI-NVTK voor certificering van het professionaliseringsaanbod en ondersteuning bij zelfevaluatie en collegiale visitatie. De commissie adviseert om invulling te geven aan (vrijwillige) certificering van opleidingen, leergangen, cursussen e.d. als een bijdrage aan de borging van goed toezicht.

Ook binnen de VvOB is gezamenlijk geconstateerd dat bestuurders een ‘kwaliteitsslag’ kunnen maken. ‘Zelf zijn we op weg naar een systeem van accreditatie van nieuwe leden’, vertelt Willem. ‘In die zin lopen de ontwikkelingen bij bestuurders en toezichthouders rond professionalisering parallel. We willen dat ook bestuurders kunnen aantonen dat ze leren, dat ze hun vak serieus nemen, reflecteren en iets met hun reflecties doen. En ook wij zijn niet voor verplichte educatie, want dat leidt tot “afvinken” van opleidingen. Dat zegt niets over kwaliteit.’

Over Willem de Vos
Willem de Vos werkt als rector/bestuurder van het Christelijk Lyceum in Veenendaal. Daarvoor was hij 16 jaar lang actief als adviseur, trainer, coach en interimmanager vanuit BMC Advies, in de breedte van de publieke sector (individuele- en teamcoaching, conflictbemiddeling en -onderzoek, organisatieadvies, (eindverantwoordelijk) interim-leidinggeven in VO, MBO en bibliotheken). Hij heeft ruime bestuurservaring in vrijwilligersorganisaties.

Over Ewald Weiss
Ewald Weiss is voorzitter van College van Bestuur (SOVOP) in Amsterdam. Daarnaast heeft hij jaren ervaring als directeur en bestuurder op verschillende middelbare scholen in Noord-Holland en West-Friesland.

Terug naar de lijst

Onze site maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikservaring. Bekijk onze privacyverklaring.

Sluit melding