schermafbeelding-2021-03-30-om-18.41.15

"Lerarentekort? De hoge werkdruk is niet de hoofdoorzaak"

Publicatie:
30 maart 2021 - 8:00 uur

Terugblik online lunchcollege met Paul Baan


Op donderdag 25 maart gaf Paul Baan, oprichter van Klasswerkplek, het tweede online lunchcollege van de VTOI-NVTK. Tijdens zijn presentatie ging hij in op het belang van onderzoek naar werkgeluk om een lerarentekort te voorkomen.

Lunchcollege gemist? Kijk het online terug!
Volgens Baan gaat het verhogen van werkgeluk op onderwijsinstellingen niet over een goed salaris of over het verlagen van de werkdruk, maar vooral over autonomie van leerkrachten, vertrouwen in hun kunnen en een duidelijke koers van de onderwijsinstelling en schoolleiding. Dit - en nog veel meer - licht hij toe in zijn presentatie. Heeft u het online lunchcollege gemist? Bekijk het lunchcollege terug via ons YouTube kanaal.

Slides nalezen? Download ze en deel met uw Raad van Toezicht!
Op veler verzoek delen wij de slides van het online lunchcollege met u. Wij juichen het uiteraard toe als u deze informatie met de leden uit uw Raad van Toezicht deelt. Download de slides onderaan deze pagina.

Lees de de veelgestelde vragen en bijbehorende antwoorden
Tijdens het online lunchcollege was er gelegenheid om vragen te stellen via de chat. Hieronder hebben wij de meest gestelde vragen aan Paul Baan en bijbehorende antwoorden verzameld.

Als leerkrachten meer autonomie in hun vak zoeken, hoe verhoudt dit zich tot onderwijskundig leiderschap?
Antwoord Paul Baan: "Onderwijskundig leiderschap gaat over het neerzetten van een structuur waarbinnen leerkrachten kunnen excelleren. Die structuur (kaders, doelen, visie) moeten dermate scherp en duidelijk geformuleerd zijn dat ze aan de voorkant helpen als selectiemechanisme. Leerkrachten worden geselecteerd op dat ze in deze structuur willen werken. Dit is waar scholen die worstelen om leerkrachten aan te trekken al meteen nat gaan. Die structuur helpt daarna de leerkrachten binnen de school om richting te geven. Daarom is het belangrijk dat doelen begrijpelijk en concreet zijn. Hoe minder hoe beter. Duidelijke doelen geven sturing, vage doelen leiden tot interpretatieverschillen en verwarren. Aan de hand van de doelen en de kaders kan er met leerkrachten gesproken worden over hoe ze het beste uit zichzelf kunnen halen. En daar geldt de autonomie van de leerkracht. Kort gezegd: de onderwijskundige visie heeft tot doel het WAT voor iedereen haarscherp te definiëren. Het HOE is - binnen die kaders - aan de leerkracht zelf.

Een voorbeeld: een school verklaart dat EDI tot dé basis voor effectieve kennisoverdracht. Daarmee is het een kader geworden waaraan leerkrachten moeten voldoen. Hoe maken vervolgens leerkrachten zich EDI eigen en werken ze aan steeds betere toepassing van EDI? Daarvoor moeten we vertrouwen op de professional zelf. Sommige leerkrachten zullen graag een instructiemiddag bijwonen, anderen bestuderen het boek. Sommigen worden daarna actief in online communities die bewezen best practices rondom EDI delen, anderen werken aan hun eigen instructievaardigheden door middel van Lesson Study, wat neerkomt op het leren van elkaars lessen. Dat is prima. Als EDI maar de basis is én er een continu proces ontstaat waarin de leerkrachten er steeds beter in worden. Gezien het grote belang dat leerkrachten aan hun eigen ontwikkeling hechten (zie het 2020 onderzoek van Klassewerk) mag hier worden vertrouwd op de professionaliteit van de leerkracht.

Jules Deelder zei het heel fraai: "Binnen de perken zijn de mogelijkheden even onbeperkt als daarbuiten". Zo kan een voetballer alleen excelleren bij de gratie van duidelijke spelregels en heldere doelen. Hetzelfde geldt voor leerkrachten."

Mocht je onderwijskundig een zwakke school zijn, dan krijg je verloop van personeel. Dat maakt het lastig om kwaliteit te verbeteren. Hoe doorbreek je zo'n vicieuze cirkel?
Antwoord Paul Baan: "Ga niet aanmodderen en pak éénmalig de pijn. Formuleer een hele heldere onderwijskundige visie, kaders en doelen. Zet een hele duidelijke structuur neer, waarbinnen uiteraard de autonomie vervolgens wel gewaarborgd is. Ga met het team om tafel. Doe je mee of haak je af? Allebei is goed. Met een hele duidelijke visie op zowel onderwijs als goed werkgeverschap/werkgeluk is het eenvoudiger om leerkrachten te vinden dan met een niet onderscheidend verhaal. Kortom, creëer een nieuw fundament, wees niet bang om rotte plekken te slopen, en bouw opnieuw. maar dan met een stevig fundament.

Als dit onwaarschijnlijk klinkt, dan raad ik u aan eens na te vragen hoe de relatief kleine voetbalclub AZ erin slaagde kampioenenmaker Louis van Gaal binnen te halen. Met een hele duidelijke visie op presteren, én de bereidheid daar zonder compromissen aan te werken.

Hierbij zit wel een belangrijke valkuil. De neiging kan bestaan om met een stevige interimmer eerst schoon schip te maken, en dan met een sterke visionair te gaan bouwen. Dé grote valkuil van deze aanpak is micromanagement, waarmee de autonomie van de leerkracht wordt aangetast. Juist als je je fundamenten sterk op orde hebt, zullen goede professionals graag bij je willen werken. Die professionals hebben alleen allemaal een heel belangrijke behoefte: om gezien te worden als professional en niet als uitvoerende. Leerkrachten zijn géén robots, het zijn professionals."

Terug naar de lijst

Onze site maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikservaring. Bekijk onze privacyverklaring.

Sluit melding