evaluatie

Monica Robijns over collegiale visitatie: 'Een blik van buiten voorkomt blinde vlekken'

Publicatie:
20 april 2021 - 8:00 uur

Om de kwaliteit van het intern toezicht in het onderwijs en de kinderopvang te bevorderen, heeft de VTOI-NVTK een vierjarige evaluatiecyclus opgesteld. Eén van de onderdelen is de collegiale visitatie, waarbij Raden van Toezicht bij elkaar een kijkje in de keuken nemen. Monica Robijns, lid van de kwaliteitscommissie én auteur van de evaluatiecyclus, roept de leden op om te blijven leren.

Vierjarige evaluatiecyclus ter verbetering van kwaliteit van toezicht
De vierjarige evaluatiecyclus is onderdeel van de Code Goed Toezicht 1.0 die de kwaliteitscommissie van de VTOI-NVTK heeft opgesteld. De code biedt een kader voor de leden om de kwaliteit van het intern toezicht te borgen, door dialoog en professionalisering. De evaluatiecyclus, waarin de zeven principes van de code een leidraad zijn, is een instrument voor de leden om het intern toezicht te verbeteren. Volgens Robijns, lid van drie Raden van Toezicht in het onderwijs, moeten alle toezichthouders blijven leren, ongeacht hun ervaring. ‘Ik ervaar het zelf in de praktijk, elke context is anders. Je kan niet in elke situatie hetzelfde handelen. Je moet alert blijven. Kijk naar de organisatie, naar het bestuur, wat betekent dat voor mijn werk als toezichthouder? Dat vraagt om andere vaardigheden dan een lijstje afvinken.’

Vier evaluaties / visitaties
De cyclus, die uit vier jaarlijkse evaluaties / visitaties bestaat, helpt de Raden van Toezicht om zich breed te blijven ontwikkelen. In het eerste en derde jaar houden de Raden een zelfevaluatie, in het tweede jaar - als nieuw onderdeel - een collegiale visitatie én in het vierde jaar volgt afsluitend een externe visitatie. ‘Het is nuttig om jezelf een spiegel voor te houden. Maar een blik van buiten, van een externe partij of van je collega-toezichthouders, helpt ook om blinde vlekken te voorkomen.’

Gelijkwaardig gesprek
De leden van PO-raad en VO-raad, bestuurders in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs, hebben al goede ervaringen met collegiale visitatie, als onderdeel van de Code Goed Bestuur. De opzet van de VTOI-NVTK, waarbij Raden van Toezicht bij elkaar een kijkje in keuken krijgen, sluit daarop aan, stelt Robijns. ‘Als collega’s voer je een gelijkwaardig gesprek en sta je meer voor elkaar open. Door ervaringen te delen, bijvoorbeeld over het samenspel met de bestuurder, kan je meer van elkaar leren.’

Handreiking en werkboek
Robijns heeft – samen met mede-auteur Jan Hoek van de kwaliteitscommissie - een handreiking en een werkboek over de evaluatiecyclus geschreven. Drie vragen staan centraal: is de basis op de orde, is ons gedrag effectief en is ons toezicht waardengedreven? Onder deze drie niveaus vallen de zeven principes uit de Code Goed Toezicht 1.0. Volgens Robijns is de aanpak van de evaluatie of visitatie niet in beton gegoten, maar kunnen de Raden van Toezicht kiezen waarop zij willen focussen. ‘Dat is afhankelijk van de context. Na een fusie ligt het bijvoorbeeld meer voor de hand om stil te staan bij de vraag of de basis op orde is.’

Monica Robijns, co-auteur van de Handreiking Evaluatiecyclus en toezichthouder in drie Raden van Toezicht in het onderwijs

monica-robijns

Goede voorbereiding
Een collegiale visitatie vraagt om een goede voorbereiding, van zowel de Raad van Toezicht die een collega-toezichthouder ontvangt, als van de toezichthouder die als visitator bij een Raad van Toezicht optreedt. ‘Je moet er niet blind ingaan. Als je alles op tafel legt, leer je niets. Stel als Raad eerst vast wie de leervraag formuleert, en bepaal dan de agenda. Aan de andere kant: een visitator moet de balans bewaken tussen een kritisch blik en meedenken. Als je als toezichthouder voor het eerst als visitator optreedt, is het raadzaam om een training te volgen, bijvoorbeeld over een goed gesprek voeren en feedback geven.’

Digitale dialoogtafel
De VTOI-NVTK heeft leden uitgenodigd om mee te denken over de vierjarige evaluatiecyclus, zoals tijdens de Digitale Dialoogtafel op 7 april. Terugkerende thema’s zijn de mogelijke verplichting om de vierjarige cyclus te volgen en de tijdbesteding voor de leden. Volgens Robijns, die de dialoogtafel samen met Jan Hoek begeleidde, kiezen leden niet voor het verplichte karakter, maar betekent dat niet dat de evaluatiecyclus vrijblijvend is. Sommige toezichthouders maken zich zorgen over de extra tijd die de collegiale visitatie kost. Daar staat een ander geluid tegenover. ‘Ik raad het iedereen aan. Het kost tijd, dat klopt, maar het levert een schat aan ervaring op die ik niet had willen missen,’ zo liet een deelnemer aan de dialoogtafel weten.

Niet in de la verdwijnen
Robijns roept de leden op om te blijven leren en met de evaluatiecyclus aan de slag te gaan. ‘Mijn boodschap? Ga niet zomaar aan de slag, maar focus. Beperk je tot wat je wil behandelen in de evaluatie of visitatie. Niet alles kan in één keer. En heel belangrijk: zorg ervoor dat de bevindingen en actiepunten van de evaluatie of visitatie niet in de la verdwijnen. Deze punten moeten terugkeren op agenda van de RvT. Wijs iemand aan, bijvoorbeeld een lid van de Raad van Toezicht, die dit proces bewaakt. Het doel is dat toezichthouders daadwerkelijk in de praktijk brengen wat ze hebben opgestoken.’

Reacties welkom
Robijns is – net als de VTOI-NVTK – benieuwd naar de ervaringen met de evaluatiecyclus in de praktijk. ‘Toezichthouders hebben een intrinsieke motivatie om de kwaliteit van het onderwijs en de kinderopvang te verbeteren. Toezicht houden is een vak, en dat moet je bijhouden. Daar hebben we de evaluatiecyclus voor ontwikkeld. Maar we horen graag de reacties van de leden. Zij ervaren in de praktijk hoe het instrument kan helpen om de kwaliteit van het intern toezicht te verbeteren.’

Download de Handreiking Evaluatiecyclus
Wilt u meer weten over de evaluatiecyclus van de VTOI-NVTK? Download de Handreiking Evaluatiecyclus en het Werkboek Evaluatiecyclus via onderstaande knoppen. Wilt u meer weten over de Code Goed Toezicht 1.0? Kijk op www.vtoi-nvtk.nl/code-goed-toezicht.

Terug naar de lijst

Onze site maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikservaring. Bekijk onze privacyverklaring.

Sluit melding